2, ad 7: “Gratia est in prima specie qualitatis, quamvis non proprie possit dici habitus, quia non immediate ordinatur ad actum, sed ad quoddam esse spiritale, quod in anima facit.”995.De Gratia, VI, 4, 1: “Abstinuimus ab hac voce, quia per habitum solet intelligi principium actus; quamvis, si vox illa latius sumatur, pro quacumque qualitate perficiente animam, quae non sit actus secundus, eadem certitudine, quâ ostendimus dari gratiam permanentem, concluditur esse qualitatem habitualem.”996.De Gratia et Libero Arbitrio, I, 3.997.Cfr. Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 30. Under these circumstances Suarez was justified in saying, in regard to the degree of certitude to be attributed to this teaching: “Si quis negaret gratiam sanctificantem esse habitum, licet esse temere dictum, non posset tamen ut haereticum damnari.”998.Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 190 sqq.999.Cfr. 1 John, III, 9: “σπέρμα αὐτοῦ [scil. Θεοῦ] ἐν αὐτῷ μένει.”1000.Cfr. 2 Cor. IV, 7: “... thesaurum in vasis fictilibus.”1001.Cfr. John XIV, 23: “Mansionem apud eum faciemus.”1002.Cfr. 1 Cor. III, 16.—On the subtle question whether habitual grace is to be regarded as a real or merely as a modal accident of the soul, see Tepe, Inst. Theol., Vol. III, pp. 154 sqq., Paris 1896; Chr. Pesch, Prael. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 181 sqq., Freiburg 1908. An extreme and altogether unacceptable view is that of Billuart (De Gratia, diss. 6, art. 2), who regards sanctifying grace as an absolute accident, i.e. one which the omnipotence of God could miraculously sustain if the soul ceased to exist. Cfr. Suarez, De Gratia, VII, 15; Schiffini, De Gratia Divina, p. 259; Tepe, Inst. Theol., Vol. III, pp. 164 sqq.1003.Comment. in Quatuor Libros Sent., II, dist. 27.1004.E.g., Mastrius, De Iustif., disp. 7, qu. 6.1005.De Gratia et Libero Arbitrio, I, 6.1006.Luke VII, 47: “Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit (ἠγάπησεν) multum.”1007.1 Pet. IV, 8: “Caritas (ἀγάπη) operit multitudinem peccatorum.”1008.1 John IV, 7: “Omnis qui diligit (πᾶσ ὁ ἀγαπῶν) ex Deo natus est.”1009.De Natura et Gratia, c. 70, n. 84: “Caritas ergo inchoata, inchoata iustitia est, ... caritas magna, magna iustitia est, caritas perfecta, perfecta iustitia est.”1010.Conc. Trid., Sess. VI, cap. 7: “... dum caritas Dei diffunditur in cordibus eorum qui iustificantur atque ipsis inhaeret.”1011.Preëminently Suarez, Tanner, Ripalda.1012.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 110, art. 3 sq.; De Veritate, qu. 27, art. 2.1013.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 110, art. 4, ad 1: “Sicut ab essentia animae effluunt eius potentiae, quae sunt operum principia, ita etiam ab ipsa gratia effluunt virtutes [theologicae] in potentias animae, per quas [virtutes] potentiae moventur ad actus.”1014.De Dono Perseverantiae, c. 16, n. 41: “Gratia praevenit caritatem.”1015.2 Cor. XIII, 13: “Gratia Domini nostri Iesu Christi et caritas Dei.”1016.1 Tim. I, 14: “Superabundavit autem gratia Domini nostri cum fide et dilectione.”1017.Cfr. Conc. Viennense, A. D. 1311: “... gratiam informantem et virtutes.” Conc. Trid., Sess. VI, cap. 7: “... per voluntariam susceptionem gratiae et donorum.” Sess. VI, can. 11: “... exclusâ gratiâ et caritate.”1018.For a fuller treatment of this topic consult Billuart, De Gratia, diss. 4, art. 4.1019.Ripalda justly observes (De Ente Supernaturali, disp. 132, n. 132, n. 53): “Haec controversia olim Celebris fuit. Nunc facile dirimitur, quum iam constiterit nullius partis argumenta plane convincere.” On the theological aspects of Herbart's philosophy, which denies the existence of qualities and faculties in the soul, see Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, p. 560, Mainz 1897.1020.2 Pet. I, 4: “... per quem [i.e. Christum] maxima et pretiosa nobis promissa donavit, ut per haec efficiamini divinae consortes naturae (θείας κοινωνοὶ φύσεως).”1021.John I, 13: “... qui non ex sanguinibus, ... sed ex Deo nati sunt.”1022.John III, 5: “Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu Sancto, non potest introire in regnum Dei.”1023.Jac. I, 18: “Voluntarie enim genuit nos verbo veritatis.”1024.1 John III, 9: “Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facit.”1025.Or. contr. Arian., I, 39.1026.ἵνα μᾶλλον ἡμᾶς θεοποιήση.1027.In Psalmos, 49, n. 2: “Ille iustficat, qui per seipsum, non ex alio iustus est; et ille deificat qui per seipsum non alterius participatione Deus est. Qui autem iustificat, ipse deificat, quia iustificando filios Dei facit.... Filii Dei facti sumus et dii facti sumus; sed hoc gratia est adoptantis, non natura generantis. Unicum enim Dei Filius Deus, ... ceteri qui dii fiunt, gratiâ ipsius fiunt, non de substantia ipsius nascuntur, ut hoc sint quod ille, sed ut per beneficium perveniant ad eum et sint cohaeredes Christi.” Many other cognate Patristic texts in Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 132, sect. 7-9.1028.See, e.g., the Offertory and Preface for the festival of the Ascension of our Lord and the Secreta for the fourth Sunday after Easter.1029.Cfr. Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 132, sect. 7: “Per gratiam vero habitualem fieri hominem participem divinae naturae ideoque gratiam esse participationem deitatis, adeo frequens est et constans theologorum assertum, ut absque temeritate negari non possit.” On the teaching of St. Thomas and the Thomists see Billuart, De Gratia, diss. 4, art. 3.1030.Cfr. Prop. Ekkardi a. 1329 damn. a Ioanne XXII, prop. 10, quoted in Denzinger-Bannwart's Enchiridion, n. 510.1031.Cfr. Prop. Mich. de Molinos a. 1687 damn, ab Innocentio XI, prop. 5, in Denzinger-Bannwart, n. 1225.1032.The Fourth Council of the Lateran (A. D. 1215) calls it “doctrina non tam haeretica quam insana.” (Denzinger-Bannwart, n. 433.)1033.St. Augustine, De Peccatorum Meritis et Remissione, II, 8, 10: “Nunc ergo et similes esse iam coepimus primitias spiritus habentes, et adhuc dissimiles sumus per reliquias vetustatis. Proinde inquantum similes, in tantum regenerante Spiritu filii Dei; inquantum autem dissimiles, in tantum filii carnis et saeculi.”1034.Quoted by Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 132, sect. 9.1035.Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae qu. 112, art. 1: “Donum autem gratiae excedit omnem facultatem naturae creatae, quum nihil aliud sit quam quaedam participatio divinae naturae, quae excedit omnem aliam naturam.”1036.Cfr. Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 165 sqq.; Christology, pp. 85 sqq.1037.Cfr. St. John of Damascus, De Fide Orthodoxa, II, 12 “[ἄνθρωπον] θεούμενον δὲ μετοχῇ τῆς θείας ἐλλάμψεως καὶ οὐκ εἰς τὴν θείαν μεθιστάμενον οὐσίαν.”1038.Cfr. Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 165 sqq.1039.Clyp. Thomist., tom. VI, disp. 2, § 10.1040.Cfr. Suarez, De Gratia, VII, 1, 27: “Eo ipso quod divinum esse participatur, non participatur ut imparticipatum est.”1041.De Ente Supernaturali, disp. 20, sect. 14.1042.S. Theol., 1a, qu. 93, art. 4.1043.Cfr. Suarez, De Gratia, VII, 1, 30: “Vera ergo excellentia gratiae habitualis, propter quam dicitur esse singularis participatio divinae naturae, est ... quia, quum natura divina sit quaedam intellectualis natura altioris ordinis quam sit vel esse possit ulla substantia intellectualis creata, ille gradus intellectualitatis, qui est in divina natura, divino quodam et supernaturali modo participatur per habitualem gratiam, quo quidem modo a nulla substantia creata per se ipsam vel per potentiam sibi connaturalem participari potest.... Divina enim essentia in ratione obiecti intelligibilis in se et per visionem intuitivam ad ipsam Dei essentiam immediate terminatam adeo est elevata et excellens ratione purissimae actualitatis et immaterialitatis suae, ut a nulla substantia intellectuali possit connaturaliter videri, nisi a seipsa. Per gratiam vero et dona supernaturalia elevatur natura creata intellectualis ad participationem illius gradus intellectualitatis divinae, in quo possit obiectum illud intelligibile divinae essentiae in se intueri.”1044.John III, 6; cfr. 2 Cor. III, 18; Eph. V, 18.1045.De Spiritu Sancto, c. 9, n. 23.1046.πνευματικαί.1047.ἡ πρὸς Θεὸν ὁμοίωσις.1048.θεὸν γενέσθαι.1049.1 John III, 2: “Nunc filii Dei sumus et nondum apparuit, quid erimus; scimus quoniam, quum apparuerit, similes ei erimus (ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα), quoniam videbimus eum sicuti est.” On this passage see Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 96 sq. On the whole subject treated in this subdivision consult Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, pp. 588 sqq.; A. Rademacher, Die übernatürliche Lebensordnung nach der paulinischen und johanneischen Theologie, pp. 88 sqq., Freiburg 1903; A. Prumbs, Die Stellung des Trienter Konzils zu der Frage nach dem Wesen der heiligmachenden Gnade, Paderborn 1910.1050.For a fuller treatment we must refer the reader to Scheeben, Die Herrlichkeiten der göttlichen Gnade, 8th ed., Freiburg 1908; English translation by a Benedictine monk of St. Meinrad's Abbey, The Glories of Divine Grace, 3rd ed., New York s. a.1051.Eph. IV, 24: “Induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est in iustitia et sanctitate veritatis.” On this text see Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, p. 197.1052.Sess. VI, cap. 7: “... non est sola peccatorum remissio, sed et sanctificatio et renovatio interioris hominis per voluntariam susceptionem gratiae et donorum, unde homo ex iniusto fit iustus.”1053.On the concept of sanctity see Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 251 sqq.1054.Gal. II, 20: “Vivo autem iam non ego, vivit vero in me Christus.” On the life of the soul in and through grace cfr. Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 466.1055.Cfr. 2 Cor. VII, 4: “Superabundo gaudio in omni tribulatione nostra.”1056.Is. XLIX, 16: “Ecce in manibus meis descripsi te.”1057.Rom. VIII, 28: “Diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum.”1058.In Ps., 25: “Gratia divina pulchrificat sicut lux.”1059.Cat. Rom., P. II, Ch. II, qu. 49: “Est autem gratia ... splendor quidam et lux, quae animarum maculas delet ipsasque animas pulchriores et splendidiores reddit.” On the aptness of this simile see Schiffini, De Gratia Divina, p. 268. Freiburg 1901.1060.Ἄνθρωπος μέτρον πάντων.1061.Θεὸς μέτρον πάντων.1062.On the notion of beauty see Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 265 sqq.1063.V. supra, Art. 1, No. 4.1064.On the divine appropriations see Pohle-Preuss, The Divine Trinity, pp. 244 sqq.1065.Rom. VIII, 29: “... praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui.”1066.Gal. IV, 19: “Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis.”1067.V. infra, No. 4.1068.V. infra, Art. 3, No. 4. On the whole subject cfr. Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 465; H. Krug, De Pulchritudine Divina, pp. 53 sqq., 144 sqq., 241 sqq., Freiburg 1902.1069.Sess. VI, cap. 7: “... unde homo ex iniusto fit iustus et ex inimico amicus.”1070.Sess. VI, cap. 10: “Sic ergo iustificati et amici Dei ac domestici facti....”1071.Wisd. VII, 14: “Participes facti sunt amicitiae Dei.”1072.John XV, 14 sq.: “Iam non dicam vos servos, ... vos autem dixi amicos.”1073.Matth. IX, 15: “Numquid possunt filii sponsi lugere, quamdiu cum illis est sponsus?”1074.Apoc. XIX, 7: “Venerunt nuptiae Agni et uxor eius praeparavit se.” Cfr. John III, 29; Eph. V, 23 sqq.; 2 Cor. XI, 2; Cant. IV, 1 sqq.; Ps. XLIV, 22 sqq. On the teaching of the Fathers see Cornelius a Lapide, Comment. in 2 Cor., XI, 2.1075.Eth. ad Nichom., VIII sq.1076.Cfr. St. Thomas, Comment. in Quatuor Libros Sent., III, dist. 27, qu. 2, art. 1, ad 1: “Amicitia vera desiderat videre amicum et colloquiis mutuis gaudere facit, ad quem principaliter est amicitia; non autem ita, quod delectatio ex amici visione et perfruitione, finis amicitiae ponatur.”1077.Cfr. St. Thomas, Summa Theologica, 1a 2ae, qu. 28, art. 1: “Quum aliquis amat aliquem amore amicitiae, vult ei bonum, sicut et sibi vult bonum, unde apprehendit eum ut alterum se, inquantum scil. ei vult bonum, sicut et sibi vult bonum. Et inde est, quod amicus dicitur esse alter ipse. Et Augustinus dicit in l. 4 Confess.: Bene quidam dixit de amico suo, dimidium animae meae.”1078.“Amicitia pares aut invenit aut facit.” In Mich., 7.1079.Prov. VIII, 31: “Deliciae meae esse cum filiis hominum.”1080.V. supra, Art. 1, No. 3.1081.Cfr. St. Thomas, Comment. in Quatuor Libros Sent., III, dist. 37, qu. 2, art. 1, ad 10: “Amicitia dicitur esse non latens, non quod per certitudinem amor amid cognoscatur, sed quia per signa probabilia amor mutuus habentium coligitur. Et talis manifestatio potest esse de caritate, inquantum per aliqua signa potest aliquis probabiliter aestimare se habere caritatem.”1082.Cfr. Ecclus. XXXIV, 14 sqq.1083.Cfr. St. Thomas, op. cit., III, dist. 29, qu. 1, art. 3, ad 4: “Si esset possibile, quod ex nostris operibus aliquid Deo accresceret, habens caritatem multo plura faceret propter beatitudinem ei conservandam, quam propter eam sibi adipiscendam.”1084.1 John III, 17: “Qui habuerit substantiam huius mundi et viderit fratrem suum necessitatem habere et clauserit viscera sua ab eo, quomodo caritas Dei (ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ) manet in ea?”1085.V. supra, Art. 1, No. 4.1086.The singular opinion of Ripalda (De Caritate, disp. 33), that such a relation would be possible even in the state of pure nature, is rejected by Suarez as incorrect (De Caritate, disp. 3, sect. 5, n. 4). On the whole question cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 305 sqq.1087.Conc. Trident., Sess. VI, cap. 4: “... status gratiae et adoptionis filiorum Dei.”1088.Rom. VIII, 15 sqq.: “Accepistis ... spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus Abba, Pater; ipse enim Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quod sumus filii Dei; si autem filii, et haeredes: haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi.”1089.1 John III, 1 sq.: “Videte, qualem caritatem dedit nobis Pater, ut filii Dei nominemur et simus ... Carissimi, nunc filii Dei sumus.”1090.Gal. IV, 5: “... ut adoptionem filiorum reciperemus.”1091.John I, 12 sq.: “... dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui ... ex Deo nati sunt (ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, τοῖς ... ἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν).”1092.Summa Theol., 3a, qu. 23, art. 1: “Adoptio est personae extraneae in filium et haeredem gratuita assumptio.”1093.Cfr. Gal. IV, 7: “Itaque iam non est servus, sed filius; quod si filius, et haeres per Deum.”1094.Cfr. Rom. VIII, 17; Gal. IV, 7.1095.Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 3a, qu. 23, art. 1, ad 2.1096.Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, cap. 7: “... per voluntariam susceptionem gratiae et donorum.”1097.Cfr. Pohle-Preuss, The Divine Trinity, pp. 49 sqq.1098.Cfr. John III, 5 sq.; 2 Cor. III, 18; Tit. III, 5 sqq.1099.Cfr. St. Thomas, Summa Theologica, 3a, qu. 23, art. 2, ad. 2: “For He [God the Father] is Christ's father by natural generation; and this is proper to him: whereas He is our Father by a voluntary operation, which is common to Him and to the Son and the Holy Ghost: so that Christ is not the Son of the whole Trinity, as we are.”1100.Cfr. St. Thomas, l.c., ad 2.1101.Suarez, De Incarnatione, disp. 49, sect. 2, n. 5.1102.This heresy is called Adoptionism; for a refutation of it see Pohle-Preuss, Christology, pp. 196 sqq.1103.1 John III, 1.1104.Cfr. Pohle-Preuss, Soteriology, pp. 15 sqq.1105.Or. in Is., II, 4.1106.V. infra, Art. 3, No. 4.1107.Cfr. J. Scheeben, “Kontroverse über die Formalursache der Kindschaft Gottes,” in the Katholik, of Mayence, 1883, I, pp. 142 sqq., II, pp. 561 sqq.; 1884, I, 18 sqq. II, 465 sqq., 610 sqq.; Granderath, “Kontroverse über die Gotteskindschaft,” in the Innsbruck Zeitschrift für kath. Theologie, 1881, pp. 283 sqq., 1883, pp. 491 sqq., 593 sqq., 1884, pp. 545 sqq.1108.De Trinitate, VIII, 4 sqq.1109.Comment. in S. Theol., 3a, qu. 23, art. 3.1110.Cfr. Gal. IV, 7. On the subject of the adoptive sonship of the just the student may profitably consult A. Rademacher, Die übernatürliche Lebensordnung nach der paulinischen und johanneischen Theologie, pp. 97 sqq., Freiburg 1903.1111.V. supra, p. 340.1112.Cat. Rom., P. II, c. 1, n. 51: “Huic [gratiae sanctificanti] additur nobilissimus omnium virtutum comitatus, quae in animam cum gratia divinitus infunduntur.”1113.Conc. Trident., Sess. VI, cap. 7: “Unde in ipsa iustificatione cum remissione peccatorum haec omnia simul infusa accipit homo per Iesum Christum, cui inseritur, fidem, spem et caritatem.” (Denzinger-Bannwart, n. 800.) The question whether the three theological virtues are genuine habitus operativi, must be answered in the affirmative; but its denial incurs no censure so long as the distinction existing between these habitual virtues and actual grace is left intact. It is of faith that habitual charity is infused simultaneously with habitual grace. Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, can. 11: “Si quis dixerit, homines iustificari ... exclusâ gratiâ et caritate, quae in cordibus eorum per Spiritum Sanctum diffundatur atque illis inhaereat, anathema sit.” On the bearing of this definition see Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 175 sq., Paris 1896; Schiffini, De Gratia Divina, pp. 315 sqq., Freiburg 1901.1114.Rom. V, 5: “Caritas Dei (ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ) diffusa est (ἐκκέχυται) in cordibus nostris per Spiritum Sanctum, qui datus est nobis.”1115.1 Cor. XIII, 2: “Et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habuero, nihil sum.”1116.1 Cor. XIII, 13: “Nunc autem manent fides, spes, caritas (πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη), tria haec; maior autem horum est caritas.”1117.Quaestiones Disputatae de Virtutibus in Communi, art. 12: “Ad hoc autem, quod moveamur recte in finem [scil. Deum], oportet finem esse et cognitum et desideratum. Desiderium autem finis duo exigit, scil. fiduciam de fine obtinendo, quia nullus sapiens movetur ad id quod consequi non potest; et amorem finis, quia non desideratur nisi amatum. Et ideo virtutes theologicae sunt tres, scil. fides quâ Deum cognoscimus, spes quâ ipsum nos obtenturos esse speramus, et caritas quâ eum diligimus.”1118.
Иосиф Поле
«Благодать: актуальная и привычная. Догматический трактат»
Sess. VI, cap. 7.1119.This thesis is not, however, so certain that it would be wrong to contradict it, as has actually been done by Scotus, Durandus, and others. Cfr. Suarez, De Gratia, VI, 9, 12.1120.Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 57 sqq. That the cardinal virtues are four in number, St. Thomas proves as follows: “[Bonum rationis] potest dupliciter considerari: uno modo, prout habet rationein consiliabilis et eligibilis, secundum quam ratio circa illud operatur et sic est prudentia, quae est media inter intellectuales et morales; ... alio modo, secundum quod habet rationem boni appetibilis. Ad appetitum autem duo pertinent, scil. actio et passio; passio autem est in irascibili et concupiscibili. Circa actiones ergo est iustitia, circa passiones irascibiles est fortitudo, circa passiones concupiscibiles est temperantia. Et sic sunt quatuor virtutes cardinales.” (Comment. in Quatuor Libros Sent., III, dist. 33, qu. 2, art. 1, solut. 3.)1121.Wis. VIII, 7: “Et si iustitiam quis diligit, labores huius magnas habent virtutes; sobrietatem enim et prudentiam docet [Deus] et iustitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus.”1122.Ez. XI, 19 sq.: “Et auferam cor lapideum de came eorum et dabo eis cor carneum, ut in praeceptis meis ambulent et iudicia mea custodiant.”1123.Cfr. Jer. XXXI, 33; Col. I, 10 sq.; 1 John II, 27.1124.In Ps., 83: “Istae virtutes nunc in convalle plorationis per gratiam Dei donantur nobis.”1125.Hom. in Ezech., I, 5, n. 11: “In fide enim, spe atque caritate, et in aliis bonis, sine quibus ad coelestem patriam non potest perveniri, ... perfectorum corda [Spiritus Sanctus] non deserit.”1126.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 63, art. 3: “Oportet effectus esse suis causis et principiis proportionatos. Omnes autem virtutes tam intellectuales quam morales, quae ex nostris actibus acquiruntur, procedunt ex quibusdam naturalibus principiis in nobis praeexistentibus.... Loco quorum naturalium principiorum conferuntur nobis a Deo virtutes theologicae, quibus ordinamur ad finem supernaturalem.... Unde oportet quod his etiam virtutibus theologicis proportionaliter respondeant alii habitus divinitus causati in nobis, qui sic se habent ad virtutes theologicas sicut se habent virtutes morales et intellectuales ad principia naturalia virtutum.” For further information on this subject consult Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 471, Mainz 1897; Schiffini, De Gratia Divina, pp. 319 sqq., Freiburg 1901; Van Noort, De Gratia Christi, pp. 161 sqq., Amsterdam 1908.1127.Cfr. Gregory of Valentia, Comment. in S. Theol., 1a 2ae, disp. 5, qu. 8, p. 1: “Dona Spiritus S. potentias animae perficiunt ad actiones quasdam heroicas, ... quâ ratione peculiariter procedunt ex divino quodam Spiritus S. instinctu, quo mens nostra plerumque mirabiliter solet agi et impelli ad quaedam opera praestantia et rara.... Atque ita in usu donorum homo potius agitur, in usu autem virtuturn se habet potius ut agens.” Cfr. Simar, Dogmatik, Vol. II, 4th ed., pp. 641 sqq., Freiburg 1899; Van Noort, De Gratia Christi, pp. 174 sqq.1128.Rom. VIII, 9 sqq.1129.Cfr. Is. XI, 1 sqq.; LXI, 1; Luke IV, 18.1130.“Da tuis fidelibus, in te confitentibus, sacrum septenarium.” (Missale Rom., Sequence for Whit Sunday.) For a more detailed treatment of the subject dealt with in Thesis III consult J. Kleutgen, Theologie der Vorzeit, Vol. II, 2nd ed., pp. 365 sqq., Münster 1872; C. Weiss, S. Thomae Aquinatis de Septem Donis Spiritus S. Doctrina, Vienne 1895; J. Regler, Die sieben Gaben des Hl. Geistes in ihrer Bedeutung für das christliche Leben, Ratisbon 1899; Schiffini, De Gratia Divina, pp. 337 sqq., Freiburg 1901. On the connection of the gifts of the Holy Ghost with the beatitudes (cfr. Matth. V, 3 sqq.) and the “twelve fruits of the Holy Ghost” (cfr. Gal. V, 22 sq.), see St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 69 and 70. The student may also consult Suarez, De Gratia, VI, 10, and Vasquez, Comment. in S. Theol., III, disp. 44, cap. 2.1131.Cfr. St. Bonaventure, Compendium Theol. Verit., I, 9: “In iustificatione duplex caritas nobis datur, scil. creata et increata: illa quâ diligimus, et illa quâ diligimur.... Ex his colligitur, quod licet Deus sit in omnibus per essentiam, praesentiam et potentiam, non tamen habetur ab omnibus per gratiam.”1132.John XIV, 16 sq.: “... alium Paraclitum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum.... Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit et in vobis (ἐν ὑμῖν) erit.”1133.Rom. V, 5: “Caritas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis.”1134.Rom. VIII, 11: “Quodsi Spiritus eius, qui suscitavit Iesum a mortuis, habitat in vobis (οἰκεῖ ἐν ὑμῖν), qui suscitavit Iesnm Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra propter inhabitantem Spiritum eius in vobis (διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ πνεύματος ἐν ὑμῖν).”1135.“Nescitis, quia templum Dei (ναὸς Θεοῦ) estis et Spiritus Dei habitat in vobis (οἰκεῖ ἐν ὑμῖν)?... Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos.”1136.1 Cor. 6, 19: “An nescitis, quoniam membra vestra templum sunt Spiritus S., qui in vobis est, quem habetis a Deo et non estis vestri?” Cfr. Rom. VIII, 9; Gal. IV, 6; 2 Cor. VI, 16.1137.Ep. ad Serap., I, n. 24.1138.θεοποιοῦνται.1139.Contra Eunom., I, V.1140.Dialog., VII, per totum.1141.De Trinitate, XV, n. 36: “Ita enim datur sicut donum Dei, ut etiam seipsum det sicut Deus.”1142.Serm., 144, c. 1: “Gratia quippe Dei donum Dei est; donum autem maximum ipse Spiritus Sanctus est, et ideo gratia dicitur.”1143.Enchiridion, c. 37: “Et utique Spiritus Sanctus Dei donum est, quod quidem et ipsum est aequale donanti; et ideo Deus est etiam Spiritus Sanctus, Patre Filioque non minor.” Additional Patristic texts of like tenor in Petavius, De Trinitate, l. VIII, cap. 4 sq.: Franzelin, De Deo Trino, thes. 43; J. Kleutgen, Theologie der Vorseit, Vol. II, 2nd ed., pp. 369 sqq.1144.Cfr. Pohle-Preuss, The Divine Trinity, pp. 230 sqq.1145.John XIV, 23: “Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem (μονήν) apud eum faciemus.”1146.Ep. 1 ad Serap., n. 30: “Ex his una Trinitatis ἐνέργεια ostenditur ... profecto quum Dominus ait: Veniemus ego et Pater, simul venit Spiritus, non alio modo quam ut Filius in nobis habitaturus.”1147.De Trinit., XV, 18, 32: “Dilectio igitur, quae ex Deo est et Deus est, proprie Spiritus S. est, per quem diffunditur in cordibus nostris Dei caritas, per quam nos tota inhabitat Trinitas.”1148.For a more detailed treatment see Franzelin, De Deo Trino, thes. 43-48, Rome 1881.1149.Cfr. Pseudo-Dionys. Areop., De Hier. Eccl., 1, § 3 (Migne, P. G., III, 376): Ἡ δὲ θέωσις ἐστιν ἡ πρὸς Θεὸν ἀφομοίωσίς τε καὶ ἕνωσις.1150.Cfr. Petavius, De Trinit., VIII, 7, 12: “Ostendimus enim non semel, coniunctionem illam Spiritus S. neque φυσικήν neque ὑποστατικήν esse, h. e. neque naturalem neque personalem, quasi una fiat ex ambobus natura vel persona. Non enim quia et illi per adoptionis gratiam filii Dei sunt, ait Augustinus (In Ps. 67), ideo quisquam illorum est unigenitus. Neque enim ex personarum duarum copulatione unum aliquid per sese, sed κατα συμβεβηκός potest effici.”1151.Cfr. Pohle-Preuss, The Divine Trinity, pp. 244 sqq.1152.Cfr. Scheeben, Die Mysterien des Christentums, 2nd ed., p. 165, Freiburg 1898.1153.Cfr. John XIV, 23; XVII, 20 sqq.1154.Gutberlet takes middle ground between the two theories and tries to reconcile them. Cfr. Heinrich-Gutberlet, Dogmatische Theologie, Vol. VIII, § 468. See also A. Rademacher, Die übernatürliche Lebensordnung nach der paulinischen und johanneischen Theologie, pp. 193 sqq., Freiburg 1903.1155.Cfr. R. F. Clarke, S. J., Logic, p. 174.1156.“Fides fiducialis,” v. supra, pp. 255 sqq.1157.Sess. VI, cap. 9; Denzinger-Bannwart, n. 684.1158.Sess. VI, can. 13-15; Denzinger-Bannwart, n. 823 sqq.1159.1 Cor. IV, 4: “Nihil enim mihi conscius sum, sed non in hoc iustificatus sum; qui autem iudicat me, Dominus est.”1160.1 Cor. IX, 27: “Castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne forte, quum aliis praedicaverim, ipse reprobus (ἀδόκιμος) efficiar.”1161.Phil. II, 12: “Cum metu et tremore vestram salutem operamini.” Other Scriptural texts in Bellarmine, De Iustificatione, III, 4 sqq. For the solution of certain exegetical difficulties see the same author, op. cit., III, 9, and Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 210 sqq., Paris 1896.1162.Hom. in I. Epist. ad Cor., 2.1163.Eccles. IX, 1 sq.: “Nescit homo, utrum amore an odio dignus, etc.”1164.Hieronymus in h. l. (Migne, P. L., XXIII, 1080): “In futuro igitur scient omnia et in vultu eorum sunt omnia, i.e. antecedet eos, quum de hac vita decesserint, notitia istius rei quia tunc est iudicum et nunc certamen. Et quicunque adversa sustinent, utrum per amorem Dei sustineant, ut Iob, an per odium, ut plurimi peccatores, nunc habetur incertum.”1165.Ep., VII, 25: “Rem et inutilem et difficilem postulasti: difficilem quidem, quia ego indignus sum, cui revelatio fieri debeat; inutilem vero, quia secura de peccatis tuis fieri non debes, nisi quum iam in die vitae tuae ultimo plangere eadem peccata minime valebis.” The Patristic argument is more fully developed by Bellarmine, De Iustif., III, 7.1166.Dogmengeschichte, Vol. III, p. 617.1167.Conc. Trident., Sess. VI, cap. 9: “Sicut nemo pius de Dei misericordia, de Christi merito deque sacramentorum efficacia dubitare debet, sic quilibet, dum seipsum suamque propriam infirmitatem et indispositionem respicit, de sua gratia formidare et timere potest, quum nullus scire valeat certitudine fidei, cui non potest subesse falsum, se gratiam Dei esse consecutum.” (Denzinger-Bannwart, n. 802.)1168.“Peirorem sequitur semper conclusio partem.” Cfr. Clarke, Logic, p. 322.1169.Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, can. 16: “Si quis magnum illud usque in finem perseverantiae donum se certo habiturum absolutâ et infallibili certitudine dixerit, nisi hoc speciali revelatione didicerit, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 826.)1170.In his little treatise De Certitudine Gratiae.1171.Sess. VI, cap. 9: “... iustificatos absque ulla dubitatione apud semetipsos statuere, se esse iustificatos.”1172.Rom. VIII, 38 sq.: “Certus sum enim (πέπεισμαι=persuasum habeo), quia neque mors neque vita ... poterit nos separare a caritate Dei, quae est in Christo Iesu.”1173.Tract. in Ioa., I, 3, 5, n. 10: “Quid nos scimus? Quia transivimus de morte ad vitam. Unde scimus? Quia diligimus fratres. Nemo interroget hominem, redeat unusquisque ad cor suum; si ibi invenerit caritatem fraternam, securus sit, quia transiit a morte ad vitam.”1174.Cfr. the Imitation of Christ by Thomas à Kempis, III, 54 sqq. On the whole subject of this subdivision the student may profitably consult the Summa Theologica of St. Thomas, 1a 2ae, qu. 112, art. 5; Suarez, De Gratia, IX, 9-11, and Billuart, De Gratia, diss. 6, art. 4.1175.Serm. de Nativitate Mariae: “Omnes Christiani aeque magni sumus sicut mater Dei, et aeque sancti sicut ipsa.”1176.Sess. VI, cap. 7: “Iustitiam in nobis recipientes, unusquisque suam secundum mensuram, quam Spiritus Sanctus partitur singulis prout vult, et secundum propriam cuiusque dispositionem et cooperationem.” (Denzinger-Bannwart, n. 799.)1177.Sess. VI, cap. 10: “Iustificati ... in ipsa iustitia per Christi gratiam accepta, cooperante fide bonis operibus crescunt atque magis iustificantur.” (Denzinger-Bannwart, n. 803.)1178.Sess. VI, can. 24: “Si quis dixerit, iustitiam acceptam non conservari atque etiam augeri coram Deo per bona opera, sed opera ipsa fructus solummodo et signa esse iustificationis adeptae, non autem ipsius augendae causam, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 834.)1179.Prov. IV, 18: “Iustorum autem semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectam diem.”1180.Ecclus. XVIII, 22: “Non impediaris orare semper et ne verearis usque ad mortem iustificari, quoniam merces Dei manet in aeternum.”1181.2 Pet. III, 18: “Crescite vero in gratia et in cognitione Domini nostri et Salvatoris Iesu Christi.”1182.2 Cor. IX, 10: “[Deus] augebit incrementa frugum iustitiae vestrae.”1183.Eph. IV, 7: “Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi.”1184.Apoc. XXII, 11 sq.: “Qui iustus est, iustificetur adhuc, et sanctus sanctificetur adhuc. Ecce venio cito et merces mea mecum est, reddere unicuique secundum opera sua.” Cfr. Bellarmine, De Iustific., III, 16.1185.Contra Iovin., II, n. 23: “Unicuique nostrum data est gratia iuxta mensuram gratiae (Eph. 4, 7); non quod mensura Christi diversa sit, sed tantum gratiae eius infunditur, quantum valemus haurire.”1186.Ep., 167, n. 13: “Induti sunt sancti iustitiâ (Job 29, 14), alius magis, alius minus; et nemo hic vivit sine peccato et hoc alius magis, alius minus: optimus autem est qui minimum.”1187.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 112, art. 4, ad 3: “Vita naturalis pertinet ad substantiam hominis, et ideo non recipit magis et minus; sed vitam gratiae participat homo accidentaliter, et ideo eam potest homo magis vel minus habere.” On the teaching of Tradition cfr. Alb. a Bulsano, Instit. Theol. Dogmat., ed. G. a Graun, O. Cap., Vol. II, p. 254, Innsbruck 1894.1188.Ecclus. XVIII, 22; Apoc. XXII, 11.1189.Cfr. Vasquez, Comment. in Summam Theol., 1a 2ae, disp. 221, cap. 9, n. 77.1190.Ecclus. XIX, 1: “Qui spernit modica, paulatim decidet.” For a fuller treatment of this subject we refer the student to St. Thomas, Summa Theol., 2a 2ae, qu. 24, art. 10.1191.V. supra, pp. 328 sqq.1192.Cfr. Suarez, Disp. Metaph., l. II, disp. 16.1193.The authority of St. Thomas himself can be invoked by neither party to this controversy. Cfr. Sylvius, Comment. in S. Theol., 2a 2ae, qu. 24, art. 3.1194.For a fuller treatment of this topic see Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 217 sqq.1195.V. supra, pp. 336 sqq.1196.Suarez, De Gratia, IX, 2, 13.1197.Suarez, op. cit., IX, 4, 15.1198.Sess. VI, cap. 10: “Hoc vero iustitiae incrementum petit sancta Ecclesia, quum orat: Da nobis, Domine, fidei, spei et caritatis augmentum.” (Denzinger-Bannwart, n. 803). Cfr. De Lugo, De Fide, disp. 16, sect. 2.1199.Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 2a 2ae, qu. 24, art. 7.1200.Cfr. Pohle-Preuss, Christology, pp. 231 sqq.1201.Cfr. Pohle-Preuss, Mariology, pp. 24 sqq.1202.For a more elaborate treatment the reader is referred to Suarez, De Gratia, IX, 6, 11, and Schiffini, De Gratia Divina, pp. 570 sq., Freiburg 1901.1203.Sess. VI, can. 23: “Si quis hominem semel iustificatum dixerit amplius peccare non posse neque gratiam amittere atque ideo eum, qui labitur et peccat, numquam vere fuisse iustificatum; ... anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 833.)1204.Sess. VI, can. 27: “Si quis dixerit, nullum esse mortale peccatum nisi infidelitatis, aut nullo alio quantumvis gravi et enormi praeterquam infidelitatis peccato semel acceptam gratiam amitti, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 837).1205.Sess. VI, cap. 11: “Licet in hac mortali vita quantumvis sancti et iusti in levia saltem et quotidiana, quae etiam venialia dicuntur, peccata quandoque cadant, non propterea desinunt esse iusti.”1206.Ez. XVIII, 24: “Si autem averterit se iustus a iustitia sua, et fecerit iniquitatem secundum omnes abominationes, quas operari solet impius, numquid vivet? Omnes iustitiae eius, quas fecerat, non recordabuntur; in praevaricatione, quâ praevaricatus est, et in peccato suo, quod peccavit, in ipsis morietur.”1207.Matth. XXVI, 41: “Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem.”1208.1 Cor. X, 12: “Qui se existitmat stare, videat ne cadat.”1209.1 Cor. VI, 9 sq.: “Nolite errare, neque fornicarii neque idolis servientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitores neque fures neque avari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum Dei possidebunt.” Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, cap. 15 (Denzinger-Bannwart, n. 808).1210.1 John III, 9: “Omnis, qui natus est ex Deo, peccatum non facit: quoniam semen ipsius in eo manet, et non potest peccare, quoniam ex Deo natus est.”1211.Contra Iovin., 1. II: “Propterea scribo vobis, filioli mei, omnis qui natus est ex Deo, non peccat, ut non peccetis et tamdiu sciatis vos in generatione Domini permanere, quamdiu non peccaveritis.” On the different interpretations of 1 John III, 9, an admittedly difficult text, see Bellarmine, De Iustific., III, 15.1212.De Corrept. et Gratia, c. VI, n. 9: “Si iam regeneratus et iustificatus in malam vitam suâ voluntate relabitur, certe iste non potest dicere: Non accepti, quia acceptam gratiam Dei suo in malum libero amisit arbitrio.”1213.Hom. in Ez., 9, 1: “Sicuti qui a fide recedit, apostata est, ita qui ad perversum opus, quod deseruerit, redit, ab omnipotente Deo apostata deputatur, etiamsi fidem tenere videatur; unum enim sine altero nil prodesse valet, quia nec fides sine operibus nec opera adiuvant sine fide.”1214.For the solution of certain difficulties see Schiffini, De Gratia Divina, pp. 591 sqq. On the penitential discipline of the early Church cfr. G. Rauschen, Eucharist and Penance in the First Six Centuries, pp. 152 sqq., St. Louis 1913.1215.Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, can. 28: “Si quis dixerit, amissâ per peccatum gratiâ simul et fidem semper amitti, aut fidem quae remanet non esse veram fidem, licet non sit viva, aut eum qui fidem sine caritate habet, non esse Christianum, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 838.)1216.Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, cap. 15: “Non modo infidelitate, per quam et ipsa fides amittitur, sed etiam quocunque alio mortali peccato, quamvis non amittatur fides, acceptam iustificationis gratiam amitti.”1217.Cfr. Prop. Quesnelli damn. a Clemente XI, prop. 57: “Totum deest peccatori, quando ei deest spes, et non est spes in Deo, ubi non est amor Dei.” (Denzinger-Bannwart, n. 1407.)1218.V. supra, Section 2.1219.The questions discussed in this subdivision of our treatise are more fully treated by Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 128, sect. 4, and by Suarez, De Gratia, IX, 3 sqq.1220.Sess. VI, cap. 16.1221.V. supra, p. 131.1222.V. supra, pp. 132 sqq.1223.Realitas sive existentia meriti.
1224.Conditiones meriti.1225.Obiecta meriti.1226.Cfr. Conc. Viennense, A. D. 1311 (Clementin., l. V, tit. 3: “De Haereticis”) in Denzinger-Bannwart, n. 471 sqq.1227.“In omni opere bono iustus peccat.” Prop. Lutheri Damnatae A. D. 1520 a Leone X, prop. 31 (Denzinger-Bannwart, n. 771).1228.“Opus bonum, optime factum est veniale peccatum.” Prop. 32, l. c., n. 772.1229.“Omne opus iusti damnabile est et peccatum mortale, si iudicio Dei iudicetur.”1230.“Inquinamenta et sordes.” Instit., III, 12, 4.1231.Quietism (Michael de Molinos et al.) denied the meritoriousness of good works performed in the “state of passive repose” (quies).1232.“Debetur merces bonis operibus, si fiant; sed gratia, quae non debetur, praecedit ut fiant.” Can. 18 (Denzinger-Bannwart, n. 191.)1233.Cap. Firmiter: “Non solum autem virgines et continentes, verum etiam coniugati per rectam fidem et operationem bonam placentes Deo ad aeternam merentur beatitudinem pervenire.” (Denzinger-Bannwart, n. 430.)1234.Sess. VI, cap. 16: “Atque ideo bene operantibus usque in finem et in Deo sperantibus proponenda est vita aeterna et tamquam gratia filiis Dei per Christum Iesum misericorditer promissa et tamquam merces ex ipsius Dei promissione bonis ipsorum operibus et meritis fideliter reddenda.” (Denzinger-Bannwart, n. 809.)1235.Sess. VI, can. 25: “Si quis in quolibet bono opere iustum saltem venialiter peccare dixerit, aut quod intolerabilius est, mortaliter atque ideo poenas aeternas mereri, tantumque ob id non damnari quia Deus ea opera non imputat ad damnationem, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 835.)1236.Sess. VI, can. 26: “Si quis dixerit, iustos non debere pro bonis operibus, quae in Deo fuerint facta, exspectare et sperare aeternam retributionem a Deo per eius misericordiam et Iesu Christi meritum, si bene agendo et divina mandata custodiendo usque in finem perseveraverint, anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 836.)1237.Sess. VI, can. 32: “Si quis dixerit, ... ipsum iustificatum bonis operibus, quae ab eo per Dei gratiam et Iesu Christi meritum, cuius vivum membrum est, fiunt, non vere mereri augmentum gratiae, ... anathema sit.” (Denzinger-Bannwart, n. 842.)1238.Cfr. Denzinger-Bannwart, n. 1221 sqq.1239.Wisd. V, 16: “Iusti autem in perpetuum vivent et apud Dominum est merces eorum.”1240.Ecclus. XVIII, 22: “Ne verearis usque ad mortem iustificari, quoniam merces Dei manet in aeternum.” Cfr. Gen. XV, 1.1241.Matth. V, 12: “Gaudete et exultate, quoniam merces vestra copiosa est in caelis.”1242.Rom. II, 6 sq.: “... qui reddet unicuique secundum opera eius, iis quidem, qui secundum patientiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerunt, vitam aeternam.”1243.2 Tim. IV, 7 sq.: “Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. In reliquo reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die iustus iudex; non solum autem mihi, sed et iis qui diligunt adventum eius.” Cfr. 1 Cor. IX, 25.1244.1 Cor. III, 8: “Unusquisque autem propriam mercedem accipiet, secundum suum laborem.”1245.Col. III, 23 sq.: “Quodcunque facitis, ex animo operamini sicut Domino et non hominibus, scientes quod a Domino accipietis retributionem haereditatis.”1246.Iac. I, 12: “Beatus vir, qui suffert tentationem, quoniam, quum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se.”1247.Apoc. II, 10: “Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae.” For additional Scripture texts see Bellarmine, De Iustificatione, V, 3, 5.1248.Ep. ad Rom., IV, 1.1249.Adv. Haer., IV, 37.1250.De Offic., I, 15, 57: “Nonne evidens est, meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere?”1251.De Moribus Ecclesiae, I, 25: “Vita aeterna est totum praemium, cuius promissione gaudemus, nec praemium potest praecedere merita priusque homini dari, quam dignus est. Quid enim hoc iniustius et quid iustius Deo? Non ergo debemus poscere praemia, antequam mereamur accipere.”1252.Ep. ad Sixt., 194, n. 20: “Sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors, ita merito iustitiae tamquam stipendium vita aeterna.... Unde etiam et merces appellatur plurimis s. Scripturarum locis.” Other Patristic texts inculcating the meritoriousness of good works performed in the state of grace can be found in Bellarmine, De Iustif., V, 4, 6. For the solution of objections raised against the Patristic argument consult Schiffini, De Gratia Divina, pp. 609 sqq.1253.Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 21, art. 4.1254.Cfr. Prop. Baii damn, a Pio V, 13 (Denzinger-Bannwart, n. 1013): “Opera bona a filiis adoptionis facta non accipiunt rationem meriti ex eo, quod fiunt per Spiritum adoptionis inhabitantem corda filiorum Dei, sed tantum ex eo, quod sunt conformia legi quodque per ea praestatur obedientia legi.”1255.Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, cap. 16: “Absit, ut Christianus homo in se ipso vel confidat vel glorietur, et non in Domino, cuius tanta est erga homines bonitas, ut eorum velit esse merita, quae sunt ipsius dona.”1256.Conc. Florent., A. D. 1439, (apud Denzinger-Bannwart, n. 693): “... et intueri clare ipsum Deum trinum et unum, sicuti est, pro meritorum tamen diversitate alium alio perfectius.”1257.V. supra, pp. 356 sqq.1258.Conc. Trident., Sess. XIV, cap. 8: “Ita non habet homo, unde glorietur, sed omnis gloriatio nostra in Christo est, in quo vivimus, in quo movemur, in quo satisfacimus facientes fructus dignos poenitentiae, qui ex illo vim habent, ab illo offeruntur Patri et per illum acceptantur a Patre.” (Denzinger-Bannwart, n. 904.)1259.Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, can. 33: “Si quis dixerit, per hanc doctrinam catholicam de iustificatione, a s. Synodo hoc praesenti decreto expressam, aliquâ ex parte gloriae Dei vel meritis Iesu Christi D. N. derogari, et non potius veritatem fidei nostrae, Dei denique ac Christi Iesu gloriam illustrari, anathema sit.”1260.Cfr. Bellarmine, De Iustificatione, V, 7. See also the article on “Merit” in the Catholic Encyclopedia, Vol. X.1261.Sess. VI, cap. 16: “vere promeruisse;” Sess. VI, can. 32: “vere mereri.”1262.Hist. Conc. Trident., VIII, 4.1263.“Operibus post acceptam iustificationem peractis adeoque divinâ gratiâ informatis redditisque ob merita Christi potentioribus, cuius vivum membrum est is qui ea peragit, omnes concedebant rationem meriti condigni ad conservandam augendamque eandem gratiam aeternaeque felicitatis consequendam.” (Pallavicini, l.c.)1264.V. infra, Sect. 2.1265.Heb. VI, 10: “Non enim iniustus est Deus, ut obliviscatur operis vestri.”1266.2 Tim. IV, 8: “... reposita est mihi,” etc. See note 24, supra, p. 403.1267.Iac. I, 12: “Beatus vir, qui suffert tentationem,” etc. V. supra, note 27, p. 403.1268.Wisd. III, 5: “Deus tentavit eos et invenit illos dignos se.”1269.2 Thess. I, 4 sq.: “In omnibus persecutionibus vestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum iusti iudicii Dei, ut digni habeamini in regno Dei, pro quo et patimini.”1270.Apoc. III, 4: “Ambulabunt mecum in albis, quia digni sunt.”1271.Matth. XXV, 34 sq.: “Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi; esurivi enim et dedistis mihi manducare....”1272.1 John III, 9.1273.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 3, ad 3: “Gratia Spiritus S., quam in praesenti habemus, etsi non sit aequalis gloriae in actu, est tamen aequalis in virtute, sicut semen arboris, in quo est virtus ad totam arborem. Et similiter per gratiam inhabitat hominem Spiritus S., qui est sufficiens causa vitae aeternae, unde et dicitur esse pignus hæreditatis nostrae.”1274.Summa Theol., 1a, qu. 21, art. 4, ad 1.1275.Luke VI, 38: “Date, et dabitur vobis: mensuram bonam, et confectam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinum vestrum.” Cfr. Prop. Baii damn. A. D. 1567 a Pio V, 14 (Denzinger-Bannwart, n. 1014): “Opera bona iustorum non accipient in die iudicii extremi mercedem ampliorem, quam iusto Dei iudicio mereantur accipere.” For further information on this topic consult Bellarmine, De Iustificatione, V, 19; De Lugo, De Poenitentia, disp. 24, n. 10. The Thomistic axiom, “Deus punit citra condignum et remunerat ultra condignum” and Baius' condemned proposition are interpreted somewhat differently than we have explained them by Suarez, De Gratia, XII, 31, 14. On the general argument of this Section the student may profitably consult St. Bonaventure, Breviloquium, P. V, § 12; Billuart, De Gratia, diss. 8, art. 3; Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 226 sqq., Paris 1896; Chr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 218 sqq., Freiburg 1908; Schiffini, De Gratia Divina, pp. 614 sqq., Freiburg 1901.1276.Eph. VI, 8: “Scientes, quoniam unusquisque, quodcunque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino.”1277.2 Cor. V, 10: “Omnes enim nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut referat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bonum sive malum.”1278.Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 1, ad 1: “Homo, in quantum propriâ voluntate facit illud quod debet, meretur; alioquin actus iustitiae, quo quis reddit debitum, non esset meritorius.”1279.Cfr. Suarez, De Gratia, X, 2, 5 sqq.1280.Cfr. Pohle-Preuss, God the Author of Nature and the Supernatural, pp. 291 sqq.1281.1 Cor. IX, 17: “Si enim volens hoc ago, mercedem habeo.”1282.Matth. XIX, 17: “Si autem vis ad vitam ingredi, serva mandata.”1283.Contra Jovin., 1. II, n. 3: “Ubi necessitas est, nec corona nec damnatio est.”1284.For a more extensive treatment of this and allied questions consult Ripalda, De Ente Supernaturali, disp. 74, sect. 3; De Lugo, De Incarnatione, disp. 26, sect. 10, n. 126 sq.1285.V. supra, pp. 82 sqq.1286.Especially Bañez (Comment. in S. Theol., 1a 2ae, qu. 24, art. 6, dub. 6). This view is also taken by the so-called Augustinians.1287.Notably Billuart; see his treatise De Gratia, diss. 8, art. 4.1288.De Iustificatione, V, 15: “Non sufficere, si quis ad initium anni vel mensis vel etiam diei generali quadam intentione referat omnia sua futura opera in Deum, sed necesse esse ut illud ipsum opus particulare referatur in Deum, quod postea faciendum est.”1289.Summa Theologica, 1a 2ae, qu. 114, art. 4: “Et ideo meritum vitae aeternae primo pertinet ad caritatem, ad alias autem virtutes secundario, secundum quod earum actus a caritate imperantur.” And again, l.c., ad 3: “Similiter etiam actus patientiae et fortitudinis non est meritorius, nisi aliquis ex caritate haec operetur.” On the true sense of these passages cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 647 sqq.1290.Cfr. Prop. damn. ab Innocentio XI, prop. 6 (Denzinger-Bannwart, n. 1156): “Probabile est, ne singulis quidem rigorose quinquenniis per se obligare praeceptum caritatis erga Deum.”1291.Cfr. J. Ernst, Die Notwendigkeit der guten Meinung. Untersuchungen über die Gottesliebe als Prinzip der Sittlichkeit und Verdienstlichkeit, Freiburg 1905.1292.De Gratia, IX, 3.1293.Comment. in S. Theol., 1a 2ae, disp. 220.1294.Concilium Trident., Sess. VI, cap. 16: “Haec est enim illa corona iustitiae, quam post suum certamen et cursum repositam sibi esse aiebat Apostolus a iusto iudice sibi reddendam, non solum autem sibi, sed et omnibus qui diligunt adventum eius. Quum enim ille ipse Christus Iesus tamquam caput in membra et tamquam vitis in palmites in ipsos iustificatos iugiter virtutem influat, quae virtus bona eorum opera semper antecedit et comitatur et subsequitur et sine quâ nullo pacto Deo grata et meritoria esse possent, nihil ipsis iustificatis amplius deesse credendum est, quominus plene illis quidem operibus, quae in Deo [=per Deum; v. Sess. VI, can. 26, 32] sunt facta, divinae legi pro huius vitae statu satisfecisse et vitam aeternam suo etiam tempore, si tamen in gratia decesserint, consequendam vere promeruisse censeantur.” (Denzinger-Bannwart, n. 809.)1295.Cfr. Matth. V, 2 sqq.1296.Matth. XIX, 16: “Quid boni faciam, ut habeam vitam aeternam?”1297.Matth. XIX, 17: “Si autem vis ad vitam ingredi, serva mandata.”1298.Cfr. Matth. XIX, 18 sqq.1299.The Scriptural argument is more fully developed by Tepe, Inst. Theol., Vol. III, pp. 233 sqq.1300.V. supra, pp. 73 sqq.1301.On a similar controversy regarding the necessity of the motive of faith, see Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. III, 3rd ed., pp. 225 sqq., and Schiffini, De Gratia Divina, pp. 649 sqq.1302.The Scriptural proof for this proposition will be found in the dogmatic treatise on Eschatology. On the absurdity of the semi-Pelagian hypothesis of merita sub conditione futura see Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, pp. 375 sq.1303.Cfr. Prop. Baii damn. 1567 a Pio V, prop. 17 (Denzinger-Bannwart, n. 1017): “Sentiunt cum Pelagio, qui dicunt esse necessarium ad rationem meriti, ut homo per gratiam adoptionis sublimetur ad statum deificum.”1304.John XV, 4: “Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos, nisi in me manseritis.”1305.Rom. VIII, 17: “Si autem filii, et haeredes; haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi.” Additional Biblical texts in Bellarmine, De Iustificatione, V, 12 sq.1306.Comment. in S. Theol., 3a, disp. 6, cap. 4.1307.Suarez (De Gratia, XII, 22), Ripalda (De Ente Supernaturali, disp. 81), De Lugo (De Incarnatione, disp. 6, sect. 2, n. 37).1308.Comment. in Sent., II, dist. 29, qu. 1, art. 4.1309.Cfr. Job XLII, 8; Dan. III, 35.1310.Cfr. Scotus, Comment. in Sent., I, dist. 17, qu. 2.1311.Cfr. Pohle-Preuss, God: His Knowability, Essence, and Attributes, PP. 456 sq.1312.Rom. VIII, 18: “Non sunt condignae passiones huius temporis ad futuram gloriam.”1313.De Perfect. Divin., XIII, 2.1314.Comment. in S. Theol., 1a 2ae, disp. 214, 223.1315.De Incarnatione, disp. 3, sect. 1 sq.1316.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 1, ad 3: “Dicendum quod, quia actio nostra non habet rationem meriti nisi ex praesuppositione divinae ordinationis, non sequitur quod Deus efficiatur simpliciter debitor nobis, sed sibi ipsi, inquantum debitum est, ut sua ordinatio impleatur.”1317.Iac. I, 12: “Accipiet coronam vitae [St. Paul says: ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος], quam repromisit (ἐπηγγείλατο) Deus diligentibus se.”1318.Serm., 158, c. 2, n. 2: “Debitor factus est Deus non aliquid a nobis accipiendo, sed quod ei placuit promittendo. Aliter enim dicimus homini: Debes mihi, quia dedi tibi; et aliter dicimus: Debes mihi, quia promisisti mihi. Deo autem nunquam dicimus: Redde mihi, quia dedi tibi. Quid dedimus Deo, quando totum quod sumus et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus.... Illo ergo modo possumus exigere Dominum nostrum ut dicamus: Redde, quod promisisti, quia fecimus quod iussisti, et hoc tu fecisti, quia laborantes iuvisti.”1319.Conc. Trident., Sess. VI, cap. 16: “In Deo sperantibus proponenda est vita aeterna ... tamquam merces ex ipsius Dei promissione bonis ipsorum operibus et meritis fideliter [i.e. ex fidelitate] reddenda.” Cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 416 sqq.1320.Sess. VI, can. 32: “Si quis dixerit, iustificatum bonis operibus ... non vere mereri augmentum gratiae, vitam aeternam et ipsius vitae aeternae, si tamen in gratia decesserit, consecutionem atque etiam gloriae augmentum, anathema sit.”1321.See the article on “Merit” in the Catholic Encyclopedia.1322.V. supra, Ch. II, Sect. 3, Thesis II.1323.Sess. VI, cap. 8: “Gratis autem iustificari ideo dicimur, quia nihil eorum quae iustificationem praecedunt, sive fides, sive opera, ipsam iustificationis gratiam promeretur; si enim gratia est, iam non ex operibus, alioquin, ut idem Apostolus inquit, gratia iam non est gratia.”1324.V. supra, Sect. 2, No. 2.1325.De Natura et Gratia, c. 4, n. 4: “Haec Christi gratia, sine quâ nec infantes nec aetate grandes salvi fieri possunt, non meritis redditur, sed gratis datur, propter quod et gratia nominatur. Iustificati, inquit (Rom. III, 24; V, 4), gratis per sanguinem ipsius.”1326.Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, cap. 6; Sess. VI, cap. 3; Sess. XIV, cap. 4; supra, pp. 286 sqq.1327.For a more exhaustive treatment of this topic consult Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 158 sqq.1328.See, for example, Suarez, De Gratia, XII, 26: “De auxiliis sufficientibus et necessariis, quae post aliquod meritum de condigno augmenti gratiae dantur, vel offeruntur, probabile est concomitanter cadere sub idem meritum de condigno augmenti gratiae; nam qui meretur de condigno aliquam formam, meretur quidquid connaturaliter sequitur ex tali forma vel ei connaturaliter debetur.” On the actual distribution of sufficient grace, v. supra, pp. 167 sqq.1329.V. supra, pp. 392 sqq.1330.For a fuller treatment cfr. Tepe, Inst. Theol., Vol. III, pp. 258 sqq., and Chr. Pesch, Praelect. Dogmat., Vol. V, 3rd ed., pp. 237 sqq.1331.V. supra, Sect. 1.1332.Sess. VI, cap. 16; v. supra, pp. 400 sq.1333.Sess. VI, can. 32.1334.Cfr. Suarez, De Gratia, XII, 29: “Dicendum vitam aeternam et vitae aeternae consecutionem non esse duo praemia distincta, quia mereri mercedem et solutionem mercedis non sunt duae mercedes.”1335.On the reviviscentia meritorum see the treatise on the Sacrament of Penance, Vol. X of this series; cfr. also Schiffini, De Gratia Divina, pp. 661 sqq.1336.E.g. Ripalda (De Ente Supernat., disp. 89, sect. 1) and De Lugo (De Incarnatione, disp. 3, n. 59).1337.V. supra, Sect. 2, No. 2.1338.Cfr. Suarez, De Gratia, XII, 28, and Vasquez, Comment. in S. Theol., 1a 2ae, disp. 219, c. 2.1339.Despite Bellarmine's contradiction (De Iustificatione, V, 20.)1340.Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 122, art. 2, ad 1: “Praeparatio hominis ad gratiam habendam quaedam est simul cum ipsa infusione gratiae; et talis operatio est quidem meritoria, sed non gratiae quae iam habetur, sed gloriae quae nondum habetur.”1341.Cfr. Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 266 sqq.1342.Matth. XVI, 27: “Et tunc reddet unicuique secundum opera eius (κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ).”1343.1 Cor. III, 8: “Unusquisque autem propriam mercedem (τὸν ἴδιον μισθόν) accipiet secundum suum laborem (κατὰ τὸν ἴδιον κόπον).”1344.See Eschatology.1345.Cfr. St. Thomas Aquinas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 8.1346.De Praed. Sanctorum, c. 2.1347.V. supra, Sect. 2.1348.
Prominent among the dissenters is Billuart (De Gratia, diss. 8, art. 5).1349.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 6, ad 2: “Impetratio orationis innititur misericordiae, meritum autem condigni innititur iustitiae. Et ideo multa orando impetrat homo ex divina misericordia, quae tamen non meretur secundum iustitiam.”1350.Ps. L, 19: “Cor contritum et humiliatum Deus non despicies.”1351.Dan. IV, 24: “Peccata tua eleemosynis redime et iniquitates tuas misericordiis pauperum; forsitan ignoscet delictis tuis.”1352.Ep. ad Sixt., 194, c. 3, n. 9: “Sed nec ipsa remissio peccatorum sine aliquo merito est, si fides hanc impetret. Neque enim nullum est meritum fidei, quâ fide ille dicebat: Deus propitius esto mihi peccatori, et descendit iustificatus merito fidelis humilitatis.” Cfr. Conc. Trident., Sess. VI, cap. 7 (Denzinger-Bannwart, n. 799): “Hanc dispositionem seu praeparationem iustificatio ipsa consequitur.” For a fuller treatment cfr. Suarez, De Gratia, XII, 37.1353.V. supra, pp. 123 sqq. The student may also consult Tepe, Instit. Theol., Vol. III, pp. 258 sqq., and Bellarmine, De Iustific., V, 22.1354.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 7: “Respondeo dicendum quod nullus potest sibi mereri reparationem post lapsum futurum neque merito condigni neque merito congrui.”1355.Lect. in Hebr., III, 6, 10: “Duplex est meritum. Unum quod innititur iustitiae et istud est meritum condigni; aliud quod soli misericordiae innititur, quod dicitur meritum congrui. Et de isto dicit [Paulus], quod iustum est, i.e. congruum, quod homo, qui multa bona fecit, mereatur.... Et isto modo non obliviscitur Deus operis nostri et dilectionis.”1356.Comment. in Sent., IV, dist. 2, qu. 1, art. 2.1357.Comment. in Sent., II, dist. 28, dub. 2.1358.De Gratia, XII, 38, 6.1359.2 Paral. XIX, 2 sq.: “Impio praebes auxilium et his, qui oderunt Dominum, amicitiâ iungeris et idcirco iram quidem Domini merebaris; sed bona opera inventa sunt in te.”1360.Suarez, De Gratia, XII, 38, 7: “Possunt enim praecedentia merita esse tam pauca et tot peccata postea multiplicata, ut omnino obruant merita et efficiant, ut nullo modo Deum ad misericordiam provocent; secus vero erit, si e contrario merita magna fuerint et peccatum subsequens et rarum sit et excusationem aliquam ex ignorantia vel infirmitate habeat.”1361.Ps. LXX, 9: “Quum defecerit virtus mea, ne derelinquas me.”1362.Cfr. St. Thomas, Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 7, ad 1: “Desiderium, quo quis desiderat reparationem post lapsum, iustum dicitur; et similiter oratio, quâ petit eiusmodi reparationem, dicitur iusta, quia tendit ad iustitiam; non tamen ita quod iustitiae innitatur per modum meriti, sed solum misericordiae.” Cfr. Schiffini, De Gratia Divina, pp. 687 sq.1363.V. supra, pp. 136 sqq.1364.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 6: “Quia enim homo in gratia constitutus implet Dei voluntatem, congruum est secundum amicitiae proportionem ut Deus impleat hominis voluntatem in salvatione alterius, licet quandoque possit habere impedimentum ex parte illius, cuius aliquis sanctus iustificationem desiderat.”1365.Iac. V, 16: “Orate pro invicem, ut salvemini; multum enim valet deprecatio iusti assidua.”1366.E.g. Abraham, Job, St. Stephen.1367.E.g. St. Augustine and his mother St. Monica.1368.Cfr. Suarez, De Gratia, XII, 38, 21.1369.Summa Theol., 1a 2ae, qu. 114, art. 10: “Dicendum est quod, si temporalia bona considerentur, prout sunt utilia ad opera virtutum, quibus perducimur in vitam aeternam, secundum hoc directe et simpliciter cadunt sub merito, sicut et augmentum gratiae et omnia illa, quibus homo adiuvatur ad perveniendum in beatitudinem post primam gratiam.... Si autem considerentur huiusmodi temporalia bona secundum se, sic non sunt simpliciter bona hominis, sed secundum quid, et ita non simpliciter cadunt sub merito, sed secundum quid, inquantum scil. homines moventur a Deo ad aliqua temporaliter agenda, quibus suum propositum consequuntur Deo favente.”1370.Gen. XV, 1: “Ego ... merces tua magna nimis.”